Kurucusu Aaron T. Beck olan Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), düşünce, duygu ve davranış arasındaki ilişkiyi temel alan bir terapi yaklaşımıdır. Yaklaşıma göre bir olayın nasıl yorumlandığı, o olay karşısında hissedilen duyguları ve gösterilen davranışları önemli ölçüde etkiler. BDT, bugün yaşanan güçlüklere ve bu güçlükleri sürdüren etkenlere odaklanır; geçmiş yaşantılar, güncel sorunun anlaşılmasına katkı sağladığı ölçüde ele alınır.
BDT'de amaç, güçlük yaratan düşünce ve davranış örüntülerini fark etmenize, bunları gerçekçi biçimde değerlendirmenize ve daha işlevsel baş etme yolları geliştirmenize destek olmaktır. Görüşmeler, BDT eğitimini Prof. Dr. Hakan Türkçapar'dan almış olan Psikolojik Danışman Özlem Yalçınkaya tarafından yürütülür.
Hangi Konularda Destek Sağlanır
BDT'nin yapılandırılmış çerçevesi aşağıdaki konularda sıklıkla kullanılır:
- Depresif duygudurum ve olumsuz düşünce döngüleri
- Kaygı (anksiyete) bozuklukları, sürekli endişe ve sınav kaygısı
- Panik atak ve panik bozukluk
- Fobiler ve kaçınma davranışları
- Obsesif kompulsif bozukluk (OKB)
- Travma sonrası stres (TSSB)
- Öfke yönetimi ve stresle baş etme
- Özgüven güçlükleri ve kendine yönelik olumsuz düşünceler
Dünya Sağlık Örgütünün 2013 yılında yayımladığı rehberde travma odaklı BDT, EMDR ile birlikte travma sonrası stres için önerilen yaklaşımlar arasında yer almaktadır. Kaygıyla ilişkili düşünce örüntüleri ve günlük yaşamda başa çıkma yolları hakkında Kaygıyı Anlamak ve Günlük Yaşamda Başa Çıkma Yolları yazısı ön bilgi sunar.
Görüşme Süreci Nasıl İlerler
İlk görüşmelerde başvuru nedeniniz ve yaşadığınız güçlüğün günlük yaşamınıza etkileri ayrıntılı biçimde değerlendirilir. Bu değerlendirmeye dayanarak sorunun hangi durumlarda ortaya çıktığını ve neyin onu sürdürdüğünü açıklayan ortak bir çerçeve oluşturulur; somut hedefler bu çerçeve üzerinden birlikte belirlenir. Böylece hangi konunun hangi sırayla ele alınacağı netlik kazanır.
BDT görüşmeleri yapılandırılmış ve hedef odaklıdır. Her görüşmenin başında gündem birlikte belirlenir, bir önceki görüşmeden bu yana yapılan çalışmalar gözden geçirilir ve görüşme, bir sonraki adımın planlanmasıyla tamamlanır. Süreç boyunca danışan ve danışman, güçlüğü birlikte inceleyen bir ekip gibi çalışır. İlerleme düzenli olarak değerlendirilir; sürecin uzunluğu hedeflere ve ihtiyaçlarınıza göre değişir. Sonlandırma aşamasında öğrenilen becerilerin sürdürülmesi ve ileride yaşanabilecek zorlanma dönemlerine hazırlık üzerinde durulur.
Düşünce, Duygu ve Davranış İlişkisi
BDT'de bir durum karşısında kendiliğinden akla gelen düşünceler ele alınır. Sınavdan önce akla gelen “başaramayacağım” düşüncesi yoğun kaygıya ve çalışmayı ertelemeye yol açabilir; erteleme de bu düşünceyi besleyerek bir döngü oluşturabilir. Görüşmelerde bu tür düşüncelerin hangi kanıtlara dayandığı birlikte incelenir; daha dengeli bir bakış açısı geliştirmek ve davranışta küçük değişiklikler denemek üzerinde çalışılır. Buradaki amaç olumlu düşünmeye zorlamak değil, bir düşünceyi gerçek gibi kabul etmeden önce sınayabilmektir. Zamanla bu sınama becerisinin görüşmeler dışında da kendiliğinden kullanılabilmesi hedeflenir.
Ev Çalışmalarının Yeri
BDT'nin önemli bir parçası, görüşmeler arasında yapılan ev çalışmalarıdır. Düşünce kayıtları, davranış deneyleri ya da kaygı yaratan durumlarla aşamalı olarak yüzleşme gibi çalışmalar, görüşmede ele alınan becerilerin günlük yaşama aktarılmasına katkı sağlar. Ev çalışmaları sizinle birlikte, günlük düzeninize uygun ölçüde planlanır; çalışmalarda karşılaşılan zorluklar da sürecin bir parçası olarak görülür ve bir sonraki görüşmede birlikte ele alınır. Sürecin aşamalarına ilişkin ayrıntılar için BDT sürecini anlatan blog yazısını inceleyebilirsiniz.
Online ve Yüz Yüze Görüşme
BDT görüşmeleri şu an ağırlıklı olarak online yürütülmektedir; yapılandırılmış görüşme düzeni ve ev çalışmaları online görüşmelerde de aynı biçimde sürdürülür. Görüşmeler arasında kullanılacak kayıt formları için size uygun yöntem birlikte belirlenir. Nazilli'de yüz yüze görüşme bilgisi randevu sırasında paylaşılır.
Süreçle ilgili sorularınızı ilk görüşmede konuşmak üzere randevu talebi oluşturabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
BDT'nin süresi başvuru nedenine ve belirlenen hedeflere göre değişir. İlerleme düzenli olarak birlikte değerlendirilir ve süreç bu değerlendirmeler doğrultusunda planlanır.
Ev çalışmaları, görüşmelerde ele alınan becerilerin günlük yaşama aktarılmasına katkı sağlar. Çalışmalar sizinle birlikte, günlük düzeninize uygun ölçüde planlanır.
BDT; depresif duygudurum, kaygı bozuklukları, panik bozukluk, fobiler, OKB, sınav kaygısı ve öfke yönetimi gibi pek çok konuda kullanılan bir yaklaşımdır. Yaklaşımın size uygunluğu ilk görüşmelerde yapılan değerlendirmeyle belirlenir.