EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing), Türkçede Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme olarak bilinen ve Francine Shapiro tarafından geliştirilen yapılandırılmış bir terapi yaklaşımıdır. Travmatik yaşantılar ve rahatsız edici anılar üzerinde çalışmak amacıyla kullanılır.
Bazı deneyimler, aradan zaman geçse de ilk günkü yoğunluğuyla hatırlanabilir. O ana ait görüntüler, bedensel duyumlar ya da olumsuz düşünceler bugünkü yaşamı etkilemeye devam edebilir. EMDR, bu anıların zihinde yeniden işlenmesine ve yarattıkları rahatsızlığın azalmasına katkı sağlamayı amaçlar. Çalışma sırasında anının tüm ayrıntılarıyla uzun uzun anlatılması gerekmez; odak, anının bugün zihinde ve bedende nasıl yer ettiğidir.
Hangi Konularda Destek Sağlanır
- Travma ve travma sonrası stres (TSSB)
- Geçmişte yaşanmış ve bugün hâlâ rahatsızlık veren anılar
- Kaza, afet ya da ani kayıp gibi zorlayıcı olayların ardından süren etkiler
- Yas ve kayıp süreçleri
- Fobiler ve belirli durumlara bağlı yoğun korkular
- Kaygı ve panik belirtilerine eşlik eden rahatsız edici anılar
- Olumsuz yaşantılarla bağlantılı düşük özgüven ve kendine dair olumsuz inançlar
Dünya Sağlık Örgütünün 2013 yılında yayımladığı rehberde EMDR, travma odaklı bilişsel davranışçı terapi ile birlikte travma sonrası stres için önerilen yaklaşımlar arasında yer almaktadır. EMDR'nin temel ilkeleri hakkında ayrıntılı bilgi için EMDR terapisini anlatan blog yazısını inceleyebilirsiniz.
Görüşme Süreci Nasıl İlerler
EMDR çalışmasına başlamadan önce yaşam öykünüz, başvuru nedeniniz ve çalışılacak anılar ayrıntılı biçimde değerlendirilir. Bu aşamada güncel yaşam koşullarınız ve zorlayıcı duygularla baş etme kaynaklarınız da ele alınır; EMDR'nin sizin için uygun olup olmadığı bu değerlendirmenin ardından birlikte kararlaştırılır.
Hazırlık aşamasında, çalışma sırasında ortaya çıkabilecek yoğun duygularla baş edebilmeniz için sakinleşme ve güvenli yer gibi teknikler üzerinde durulur. Anı çalışmasına, bu hazırlık tamamlandıktan ve kendinizi hazır hissettiğinizde geçilir. Uyarım setleri arasında zihninizde beliren görüntü, düşünce, duygu ya da beden duyumları kısaca paylaşılır. Uygulama boyunca kontrol sizdedir; gerektiğinde çalışmaya ara verilebilir.
İki Yönlü Uyarım ve Sekiz Aşamalı Yapı
EMDR'nin ayırt edici özelliği iki yönlü uyarımdır. Rahatsız edici anı zihinde tutulurken sağ ve sol tarafı dönüşümlü olarak uyaran yöntemler kullanılır: göz hareketleri, ellere ya da dizlere sırayla yapılan hafif dokunuşlar (dokunsal uyarım) veya sağ ve sol kulağa sırayla verilen sesler (işitsel uyarım).
Çalışma, sekiz aşamalı yapılandırılmış bir çerçevede yürütülür:
- Öykü alma ve planlama: yaşam öyküsünün değerlendirilmesi ve çalışılacak anıların belirlenmesi
- Hazırlık: sürecin anlatılması ve duygularla baş etme tekniklerinin öğrenilmesi
- Değerlendirme: hedef anıya eşlik eden görüntü, düşünce, duygu ve beden duyumlarının belirlenmesi
- Duyarsızlaştırma: anının iki yönlü uyarım eşliğinde işlenmesi
- Yerleştirme: anıyla ilişkili olumlu inancın güçlendirilmesi
- Beden taraması: bedende kalan gerginliğin fark edilmesi ve çalışılması
- Kapanış: her görüşmenin sakin ve dengeli biçimde sonlandırılması
- Yeniden değerlendirme: bir sonraki görüşmede önceki çalışmanın etkilerinin gözden geçirilmesi
Eğitim ve Uygulama
Psikolojik Danışman Özlem Yalçınkaya, EMDR eğitimini Dr. Emre Konuk'tan almıştır. EMDR çalışmaları gerektiğinde Bilişsel Davranışçı Terapi ile bir arada, bütüncül bir danışmanlık planının parçası olarak yürütülebilir. Çalışmanın temposu, kendinizi güvende hissetmeniz gözetilerek belirlenir; gerektiğinde anı çalışmasından önce hazırlık ve dengelenme çalışmalarına daha fazla zaman ayrılır.
Online ve Yüz Yüze Görüşme
EMDR görüşmeleri şu an ağırlıklı olarak online yürütülmektedir. Online çalışmada iki yönlü uyarım, ekran üzerinden izlenen göz hareketleri ya da kendi kendinize uygulayacağınız dokunsal yöntemlerle sağlanabilir; bu uyarlamanın nasıl yapılacağı hazırlık aşamasında birlikte planlanır. Nazilli'de yüz yüze görüşme bilgisi randevu sırasında paylaşılır.
EMDR çalışmasının size uygunluğunu birlikte değerlendirmek için randevu talebinde bulunabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Görüşme sayısı; çalışılacak anıların sayısına, yaşantıların niteliğine ve hazırlık aşamasının gereksinimlerine göre kişiden kişiye değişir. Süreç düzenli aralıklarla birlikte değerlendirilir.
EMDR bir hipnoz yöntemi değildir; uygulama sırasında bilinciniz açıktır ve süreç boyunca kontrol sizdedir. İstediğiniz anda çalışmaya ara verilebilir.
EMDR görüşmeleri online olarak yürütülebilir; görüşmeler şu an ağırlıklı olarak online yapılmaktadır. İki yönlü uyarımın online ortamda nasıl sağlanacağı hazırlık aşamasında sizinle birlikte planlanır.